شاهکار هزار ساله «فرشینه بایو» برای نخستین بار به بریتانیا بازگشت؛ رویدادی تاریخی برای دنیای هنر
3 ساعت پیش · · خواندن 4 دقیقه فرشینه (Bayeux Tapestry)، یکی از مشهورترین آثار هنری قرون وسطی، پس از نزدیک به هزار سال برای نخستین بار به خاک بریتانیا بازگشته است.
این اثر ۷۰ متری که داستان فتح انگلستان توسط ویلیام فاتح در سال ۱۰۶۶ را روایت میکند، اکنون در موزه بریتانیا به نمایش درآمده و از همین حالا به یکی از پربازدیدترین نمایشگاههای هنری سال تبدیل شده است.
به نقل از رویترز، این نمایشگاه حتی پیش از افتتاح عمومی با استقبال بیسابقه مخاطبان روبهرو شده و فروش اولیه بلیتها حدود ۲.۵ میلیون پوند درآمد ایجاد کرده است.
با وجود نام مشهورش، فرشینه بایو در واقع یک گلدوزی عظیم روی پارچه کتان است، نه یک فرش بافتهشده. این اثر حدود ۷۰ متر طول و نزدیک به ۵۰ سانتیمتر ارتفاع دارد و در دهه ۱۰۷۰ میلادی ساخته شده است.
به نقل از موزه بریتانیا، این اثر روایت تصویری رویدادهایی است که به نبرد هیستینگز در سال ۱۰۶۶ و پیروزی ویلیام، دوک نرماندی، بر هارولد دوم، پادشاه انگلستان، منتهی شد.
این شاهکار شامل ۵۸ صحنه متوالی است که با نوشتههای لاتین، شخصیتها، اسبها، کشتیها، سربازان و حتی دنبالهدار هالی را به تصویر میکشد.
به نقل از رویترز، این نخستین باری است که فرشینه بایو از زمان ساختش به انگلستان بازمیگردد؛ اتفاقی که بسیاری آن را «فرصتی یکبار در هزار سال» توصیف کردهاند.
این انتقال نتیجه توافق فرهنگی میان فرانسه و بریتانیاست که پس از سالها مذاکره و تأخیر، سرانجام عملی شد.
در مقابل، بریتانیا نیز مجموعهای از آثار تاریخی خود، از جمله بخشی از گنجینه ساتون هو (Sutton Hoo)، را به موزههای فرانسه امانت خواهد داد.
به نقل از رویترز، شاه چارلز سوم و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پیش از افتتاح عمومی نمایشگاه از این اثر بازدید کردند.
شاه چارلز این فرشینه را «نمادی از تاریخ مشترک و آینده مشترک بریتانیا و فرانسه» توصیف کرد.
مکرون نیز تأکید کرد که هنر میتواند حتی پس از سالها اختلاف سیاسی، پلی میان ملتها باشد.
جابهجایی اثری با قدمت هزار سال کار سادهای نبود.
به نقل از رویترز، فرشینه بایو داخل جعبهای با کنترل کامل دما و رطوبت قرار گرفت و روی سامانه ضدلرزش حمل شد و تحت اسکورت پلیس از فرانسه به لندن منتقل شد. این اثر هفتهها پیش از نصب تحت بررسیهای حفاظتی قرار گرفت.
این فرایند نشان میدهد حفاظت از آثار تاریخی گاهی به اندازه انتقال آثار فضایی پیچیده است.
شاید تصور شود این اثر صرفاً یک سند تاریخی باشد، اما بسیاری از پژوهشگران آن را یکی از مهمترین نمونههای روایت تصویری (Visual Storytelling) در تاریخ هنر میدانند.
به نقل از آسوشیتدپرس، این اثر علاوه بر روایت نبرد، جزئیات زندگی روزمره، پوشش مردم، معماری، حیوانات و حتی طنزهای بصری را نیز در حاشیههای خود ثبت کرده است.
از نگاه طراحان و تصویرگران، فرشینه بایو چند درس مهم دارد:
داستانگویی بدون تدوین سینمایی
روایت به صورت پیوسته از چپ به راست حرکت میکند.
ریتم بصری
تکرار شخصیتها حرکت و زمان را منتقل میکند.
استفاده از حاشیهها
موجودات افسانهای و نمادهای تصویری به روایت عمق بیشتری میدهند.
رنگ محدود، روایت قوی
با وجود پالت رنگی محدود، روایت همچنان پرقدرت باقی مانده است.
آیا واقعاً در انگلستان ساخته شده است؟
جالب است بدانید پژوهشهای جدید نشان میدهند این اثر احتمالاً در جنوب شرقی انگلستان دوخته شده و سپس به شهر بایو در نرماندی منتقل شده است.
به نقل از رویترز، بسیاری از متخصصان معتقدند این بازگشت در واقع نوعی «بازگشت به خانه» محسوب میشود، زیرا محل ساخت اثر با محل نگهداری هزار ساله آن متفاوت بوده است.
طبق اعلام موزه بریتانیا، نمایشگاه از سپتامبر ۲۰۲۶ تا ژوئیه ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و در ماههای آینده نیز بلیتهای جدید عرضه میشوند.
با توجه به استقبال گسترده، انتظار میرود بیش از یک میلیون نفر از این نمایشگاه بازدید کنند.
بازگشت فرشینه بایو به بریتانیا فقط یک رویداد موزهای نیست؛ این اتفاق همزمان یک رخداد تاریخی، دیپلماتیک و هنری است. اثری که نزدیک به هزار سال پیش برای روایت فتح یک سرزمین خلق شد، امروز به نمادی از همکاری فرهنگی میان دو کشور تبدیل شده و بار دیگر نشان میدهد که هنر میتواند از مرزهای زمان و سیاست عبور کند.