استاد محمد کوچک‌پور کپورچالی، عکاس پیشکسوت، مستندنگار و چهره ماندگار عکاسی طبیعت و قوم‌نگاری گیلان، پس از سال‌ها تلاش در عرصه ثبت فرهنگ و طبیعت ایران، دار فانی را وداع گفت.

به نقل از خبرگزاری‌های رسمی کشور (از جمله ایرنا و ایلنا)، جامعه هنری ایران و بخصوص استان گیلان در سوگ یکی از بزرگ‌ترین راویان مصور خود نشست. استاد محمد کوچک‌پور کپورچالی، عکاس نام‌آشنا و پیشکسوت بندرانزلی، پس از تحمل یک دوره بیماری ناشی از سکته مغزی، در سن 71 سالگی چشم از جهان فروبست.

پیکر این هنرمند برجسته و طبیعت‌گرا، صبح روز دوشنبه (هشتم تیرماه ۱۴۰۵) با حضور جمعی از هنرمندان، مسئولان فرهنگی و علاقه‌مندان به هنر عکاسی، در قطعه هنرمندان آرامستان بندرانزلی به خاک سپرده می‌شود.

میراث ماندگار چشم بینای گیلان؛ نگاهی به زندگی و آثار محمد کوچک‌پور

عکاسی مستند و قوم‌نگاری در ایران، همواره وام‌دار هنرمندانی است که بدون ادعا و با تکیه بر ذوق شخصی، تکه‌ای از تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم را جاودانه کرده‌اند. استاد محمد کوچک‌پور کپورچالی بدون شک یکی از همین چهره‌های درخشان بود؛ مردی که لنز دوربینش، حافظه تصویری معاصر گیلان و تالش را شکل داد.

از کپورچال تا گالری‌های بین‌المللی

محمد کوچک‌پور کپورچالی متولد ۱۳۳۴ در روستای کپورچال شهرستان بندرانزلی بود. او عکاسی را از سال ۱۳۶۲، با ابتدایی‌ترین امکانات و بدون گذراندن دوره‌های آکادمیک، صرفاً بر اساس عشق و قریحه شخصی آغاز کرد. او ابتدا شیفته طبیعت بکر گیلان شد، اما خیلی زود انسان، زندگی مادری، تالش‌زبانان و بومیان منطقه را به قاب‌های خود اضافه کرد تا آثارش فراتر از یک عکس منظره، به اسنادی ارزشمند از مردم‌شناسی تبدیل شوند.

او نخستین نمایشگاه انفرادی خود را در سال ۱۳۶۷ با حمایت و کمک زنده‌یافت کاوه گلستان در گالری گلستان تهران برپا کرد. این نمایشگاه، سرآغاز معرفی استعدادی ناب به عکاسی ایران و جهان بود.

بایگانی ۶۵ هزار قطعه‌ای؛ گنجینه ملی استاد کوچک‌پور در طول بیش از چهار دهه فعالیت حرفه‌ای خود، بالغ بر ۶۵ هزار قطعه عکس و اسلاید از مناظر، فرهنگ، پوشش و زندگی مردم توالش و نقاط مختلف ایران گردآوری کرد که کتاب «دریچه سبز» تنها بخشی از این گنجینه مکتوب است.

افتخارات و جوایز بین‌المللی

آثار استاد کپورچالی بارها در مسابقات معتبر جهانی درخشید و نام ایران را بلندآوازه کرد. از مهم‌ترین افتخارات وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • چهار دوره برنده مسابقه عکاسی آسیا و اقیانوسیه یونسکو در ژاپن (سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۶)

  • سه دوره برنده مسابقه عکاسی جهانی آساهی شیمبون ژاپن همراه با مدالیون طلا

  • برنده دو دوره مسابقه بین‌المللی عکس شانگهای چین

  • کسب مدال برنز فیاپ (FIAP) عکاسی آمریکا در سال ۱۹۹۲

  • برنده جایزه نمایشگاه بین‌المللی «عکس انسانیت» چین در بخش زندگی روزمره (۲۰۰۴)

ویژگی‌های فنی و سبک عکاسی استاد کپورچالی

سبک عکاسی محمد کوچک‌پور را می‌توان «مستندنگاری شاعرانه» نامید. او با نور طبیعی و شناخت دقیق از زیست‌بوم شمال ایران، پرتره‌هایی خلق می‌کرد که در عین سادگی، عمق فرهنگی و رنج و شادی زندگی روستایی را به تصویر می‌کشید. عکس‌های او از زلزله رودبار و منجیل (۱۳۶۹) نیز از مهم‌ترین مستندهای تصویری آن فاجعه تاریخی به شمار می‌روند.

درگذشت این عکاس پیشکسوت، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر برای هنر گیلان و ایران است. یادت و نامت با هر بار ورق خوردن تاریخ مصور گیلان، زنده خواهد ماند.