بازگشت «کفپوش کره بادامزمینی»؛ وقتی یک اثر هنری با ۳۹۰ کیلو کره، مرزهای هنر را به چالش میکشد
19 تیر · · خواندن 3 دقیقه گاهی هنر در قالب یک نقاشی روی بوم، یک مجسمه سنگی یا یک اجرای بزرگ ظاهر نمیشود؛ گاهی یک ماده ساده و روزمره مثل کره بادامزمینی میتواند به ابزاری برای پرسیدن یک سؤال بزرگ تبدیل شود: چه چیزی یک اثر را به هنر تبدیل میکند؟
اثر عجیب و جنجالی ویم تی. شیپرز دوباره در موزه روتردام به نمایش درآمد
در سال ۲۰۲۶، یکی از عجیبترین آثار هنر مفهومی هلند دوباره به صحنه بازگشته است. موزه بویمنس فان بونینگن در شهر روتردام هلند، اثر مشهور «کفپوش کره بادامزمینی» یا Pindakaasvloer را به یاد هنرمند فقید هلندی، ویم تی. شیپرز، بازسازی کرده است؛ اثری که از زمان خلق آن تاکنون یکی از نمادهای هنر ساختارشکن و مفهومی به شمار میرود.
کفپوش کره بادامزمینی چیست؟
«Pindakaasvloer» یک اثر هنری معمولی نیست. در این پروژه، بخش بزرگی از کف نمایشگاه با لایهای ضخیم از کره بادامزمینی پوشانده میشود و همین حرکت ساده، مخاطب را با یک پرسش اساسی روبهرو میکند:
آیا هر چیزی که در یک فضای هنری قرار میگیرد میتواند هنر باشد؟
این اثر نخستین بار در سال ۱۹۶۹ توسط ویم تی. شیپرز خلق شد. شیپرز که یکی از چهرههای مهم هنر مفهومی و طنز ابزورد در هلند بود، علاقه داشت با استفاده از اشیای عادی و حتی بیاهمیت، نگاه مردم به مفهوم هنر را تغییر دهد.
۳۹۰ کیلو کره برای یک اثر هنری
نسخه جدید این اثر در موزه بویمنس فان بونینگن با حدود ۳۹۰ کیلوگرم کره بادامزمینی ساخته شده است. این مقدار کره روی یک فضای ششضلعی ۲۵ متر مربعی پخش شده تا مطابق دستورالعملهای دقیق خود هنرمند اجرا شود.
شیپرز حتی برای اجرای دوباره این اثر دستورالعملهایی مشخص کرده بود؛ از جمله اینکه کره باید کاملاً صاف و یکنواخت پخش شود و مخاطبان نباید روی آن قدم بگذارند یا آن را به شکل یک تجربه آموزشی معمولی بررسی کنند. هدف اصلی اثر، ایجاد یک موقعیت عجیب و پرسشبرانگیز است.
ادای احترام به هنرمندی که قوانین هنر را شکست
بازگشت «کفپوش کره بادامزمینی» تنها یک نمایش دوباره نیست؛ بلکه ادای احترام به هنرمندی است که بخش بزرگی از زندگی خود را صرف شکستن قالبهای رایج کرد.
ویم تی. شیپرز که در سال ۲۰۲۶ در سن ۸۳ سالگی درگذشت، علاوه بر فعالیت در هنرهای تجسمی، در تلویزیون و صداپیشگی نیز شناخته شده بود. او در نسخه هلندی برنامه معروف «خیابان سسمی» صداپیشگی شخصیتهایی مانند ارنی و کرمیت را انجام داده بود.
اما میراث اصلی او در هنر مفهومی باقی ماند؛ جایی که او تلاش میکرد مخاطب را مجبور کند درباره تعریفهای ثابت از زیبایی، ارزش و معنا دوباره فکر کند.
چرا یک کف پوشیده از کره بادامزمینی هنر محسوب میشود؟
یکی از ویژگیهای هنر مفهومی این است که ارزش اثر همیشه در ظاهر آن خلاصه نمیشود. در بسیاری از این آثار، ایده پشت کار اهمیت بیشتری از مادهای دارد که استفاده شده است.
شیپرز با انتخاب کره بادامزمینی، یک ماده کاملاً روزمره را وارد فضای رسمی موزه کرد. همین تضاد باعث شد مخاطب با یک تجربه غیرمنتظره مواجه شود:
- چرا این ماده ساده باید داخل موزه باشد؟
- آیا هنر حتماً باید زیبا یا ماندگار باشد؟
- آیا یک ایده میتواند از ظاهر اثر مهمتر باشد؟
این پرسشها همان چیزی هستند که هنر مفهومی را زنده نگه میدارند.
نمایش اثری که هنوز مردم را به فکر فرو میبرد
«کفپوش کره بادامزمینی» تا ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در بخش دپوی موزه بویمنس فان بونینگن در روتردام به نمایش گذاشته شده است. این اثر همچنان مانند گذشته باعث واکنشهای متفاوت مخاطبان میشود؛ برخی آن را یک شوخی هنری میدانند و برخی دیگر آن را نمونهای هوشمندانه از تغییر نگاه انسان به هنر.
اما شاید مهمترین موفقیت این اثر همین باشد: بعد از گذشت بیش از پنج دهه، هنوز مردم را وادار میکند درباره یک سؤال ساده اما پیچیده فکر کنند:
مرز بین یک شیء معمولی و یک اثر هنری دقیقاً کجاست؟