یک اینستالیشن عکاسی در سیسیل که آثار آن به پیامدهای ویرانگر آتش‌سوزی‌های جنگلی می‌پردازد، در اتفاقی عجیب و تا حدی نمادین، خودش در معرض یک آتش‌سوزی واقعی قرار گرفت.

این مجموعه متعلق به هنرمند ایتالیایی، استفانو کریو (Stefano Cerio) است و با عنوان «The Redemption of Nature» (رستگاری طبیعت) در فضای باز شهر گیبلینا در سیسیل به نمایش درآمده است. این آثار تنها چند روز پیش، هنگام نزدیک شدن یک آتش‌سوزی جنگلی، در معرض نابودی قرار گرفتند.

وقتی موضوع اثر به واقعیت تبدیل شد

اینستالیشن چریو شامل هفت پنل عکاسی بزرگ است که تصاویری از یک منطقه جنگلی آسیب‌دیده از آتش‌سوزی را نمایش می‌دهند. این تصاویر به آتش‌سوزی بزرگی مربوط هستند که در سال ۲۰۱۶ در پارک ملی جزیره پانتلریا در سیسیل رخ داده بود.

اما هنگام وقوع آتش‌سوزی اخیر، شعله‌ها به محل نصب آثار نزدیک شدند و این مجموعه برای مدتی در معرض خطر جدی قرار گرفت. مداخله آتش‌نشان‌ها باعث شد آتش پیش از رسیدن به پنل‌های عکاسی مهار شود.

تصاویر ثبت‌شده پس از حادثه نشان می‌دهند که زمین اطراف آثار سوخته و سیاه شده، در حالی که خود پنل‌ها از آتش در امان مانده‌اند.

«رستگاری طبیعت» درباره چیست؟

چریو در این پروژه صرفاً به ثبت تصویری یک فاجعه زیست‌محیطی نپرداخته است. مجموعه «The Redemption of Nature» به رابطه میان تخریب، بازسازی و بازگشت طبیعت می‌پردازد.

عکس‌های این مجموعه مناظر جنگلی آسیب‌دیده از آتش را نشان می‌دهند؛ زمین‌هایی که آثار سوختگی هنوز در آنها دیده می‌شود، اما هم‌زمان نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی طبیعت نیز در آنها وجود دارد.

در بخشی از این تصاویر، رنگ‌های قرمز و نارنجی مرتبط با مواد بازدارنده آتش نیز دیده می‌شوند. چریو از این عناصر در ساختار بصری مجموعه استفاده کرده و آنها را به بخشی از زبان تصویری پروژه تبدیل کرده است.

یک اثر محیط‌زیستی که ناگهان خودش وارد ماجرا شد

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های این اتفاق، رابطه میان خود اثر و حادثه‌ای است که در اطراف آن رخ داد.

این آثار قرار بود درباره ردپای آتش در طبیعت صحبت کنند؛ اما با نزدیک شدن آتش‌سوزی جدید، محیط واقعی اطراف آنها نیز به بخشی از داستان تبدیل شد.

به همین دلیل، برخی گزارش‌ها این اتفاق را نوعی «پرفورمنس ناخواسته» توصیف کرده‌اند؛ رویدادی که بدون برنامه‌ریزی هنرمند رخ داد اما معنای اثر را به شکلی غیرمنتظره تقویت کرد.

نمایشگاهی در دل طبیعت

این پروژه بخشی از رویداد امسال Gibellina Photoroad است؛ جشنواره‌ای که آثار عکاسی را در فضای عمومی و محیط طبیعی منطقه به نمایش می‌گذارد.

انتخاب چنین فضایی برای «The Redemption of Nature» اهمیت زیادی دارد، زیرا آثار از یک محیط گالری جدا نشده‌اند و مستقیماً در برابر همان طبیعتی قرار گرفته‌اند که موضوع آنهاست.

اتفاق اخیر نیز همین ویژگی را پررنگ‌تر کرده است: فاصله میان «اثر هنری» و «موضوع اثر» در این پروژه تقریباً از بین رفته است.

آتش‌سوزی؛ بخشی از واقعیت جدید اثر؟

حالا بازدیدکنندگان با مجموعه‌ای مواجه‌اند که نه‌تنها آتش‌سوزی را در قاب عکس‌هایش نشان می‌دهد، بلکه در محل نمایش آن نیز ردپای یک آتش‌سوزی واقعی دیده می‌شود.

این اتفاق پرسش جالبی را مطرح می‌کند: وقتی یک اثر هنری درباره یک بحران واقعی ساخته شده و همان بحران بعداً به محیط نمایش اثر وارد می‌شود، آیا معنای اثر نیز تغییر می‌کند؟

در مورد «The Redemption of Nature»، پاسخ احتمالاً مثبت است. زمین سوخته اطراف پنل‌ها اکنون به بخشی از تجربه دیدن اثر تبدیل شده و حادثه‌ای خارج از برنامه، لایه تازه‌ای به پروژه چریو اضافه کرده است.

ادامه پروژه Stefano Cerio

پروژه «The Redemption of Nature» قرار نیست با این اینستالیشن به پایان برسد. کتابی با همین عنوان برای ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده و نمایشگاهی انفرادی از این مجموعه نیز از ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ در موزه هنرهای کارارا برگزار خواهد شد.

اتفاق گیبلینا شاید قرار نبود بخشی از پروژه چریو باشد، اما حالا به یکی از عجیب‌ترین فصل‌های آن تبدیل شده است؛ جایی که هنر درباره آتش حرف می‌زد و طبیعت، برای لحظاتی، خودش پاسخ این اثر را داد.

منابع