هنر همیشه متهم به دوری از واقعیت‌های ملموس جامعه بوده است، اما نمایشگاه جدید «جمعه الحج» (Juma Al Haj)، هنرمند سرشناس اماراتی، خط بطلانی بر این ادعا می‌کشد. 

نمایشگاه انفرادی او با عنوان «درون‌فهمی» (Interoception) در گالری Iris Projects ابوظبی، روایتی بصری و تکان‌دهنده از تبدیلِ تروما و اضطراب ژئوپلیتیک به فرم، رنگ و بافت دیجیتال-مدرن است.

آثار الحج که پیش از این به دلیل خطوط ظریف، به غایت منظم و مینی‌مالیستی‌اش — که از تمرینات خطاطی عربی دوران کودکی‌اش در آمریکا ریشه می‌گرفت — شناخته می‌شد، اکنون دچار یک «آشوب ساختاریافته» شده است. حملات موشکی ماه‌های اخیر به امارات، مستقیماً قلم‌موی این هنرمند را مخدوش کرده است.

تقابل نظم و آشوب: خط سرخی که شکسته شد

در بزرگ‌ترین تابلوی این نمایشگاه با عنوان *«ابر سیاه، خط قرمز»*، یک خط سرخ تند و جسورانه بوم را به دو نیم تقسیم کرده است. در بخش پایینی، همان جریان‌های سفید و منظم همیشگی الحج جاری است (نمادی از زندگی روزمره و آرامش جادویی امارات)، اما در بالای خط قرمز، همه چیز فرو می‌ریزد؛ نوارها و خراش‌های ضخیم و سیاه، مثل یک طوفان بر بوم مسلط شده‌اند و رنگ‌های سیاه به سمت پایین چکه کرده و حریم سفید نقاشی را آلوده‌اند.

جمعه الحج در گفتگو با رسانه‌ها می‌گوید:

«ما همیشه امارات را یکی از امن‌ترین نقاط جهان می‌دانستیم و این یک وضعیت روانی پایدار برای ما بود. وقتی به این فضا حمله شد، در واقع آن خط قرمز حاکمیت ذهنی و فضای امن درون ما بود که شکسته شد. ذهن ما تحت حمله قرار گرفت.»

```

تکنیک‌های نوین مدرن: مجسمه‌سازی با تفنگ آب‌پاش و یونولیت

بحران روانی ناشی از جنگ، الحج را مجبور کرد که متدولوژی دقیق و وسواسی خود را رها کند. او برای اولین بار به رنگ‌های اکریلیک رقیق‌شده اجازه داد تا آزادانه روی بوم حرکت کنند و سرریز شوند.

در برخی از آثار، او از تفنگ‌های آب‌پاش برای شلیک به بوم و متلاشی کردن خطوط منظم استفاده کرده است. در آثاری دیگر، او تکه‌های یونولیت را جایگزین قلم‌موهای سنتی کرده تا بافت‌هایی خشن، گنگ و منقطع خلق کند؛ تکنیکی آوانگارد برای به تصویر کشیدن مفهوم "اضطراب زنده".
 

هشدارهای زرد روی بوم هنر

یکی دیگر از المان‌های برجسته نمایشگاه، هجوم لکه‌ها و بلوک‌های زرد تند به پس‌زمینه آثار است. این رنگ، مستقیماً بازسازی‌کننده رنگِ هشدارهای اضطراری پدافند است که در طول روزهای حمله، به طور مداوم روی صفحه تلفن‌های همراه شهروندان ظاهر می‌شد. الحج این فرم‌های تب‌دار زرد رنگ را روی جریان‌های متنی منسجم خود قرار داده تا خفگیِ ناشی از تعلیق و اخبار را نشان دهد.

او یکی از تک‌رنگ‌ترین و تاریک‌ترین آثار این مجموعه را تنها در چند ساعت خلق کرده است؛ درست در هفته اول ماه رمضان و چند لحظه پیش از سحور، وقتی که صدای انفجار شیشه‌های آتلیه‌اش در شارجه را به لرزه درآورد: 

«پنجره‌ها می‌لرزید، شب کاملاً تاریک بود. به استودیو رفتم تا با نقاشی کردن، به آن موقعیت وحشتناک معنا بدهم.»

```

هجرت برای کسب اعتبار جهانی

این نمایشگاه نقطه عطفی در زندگی الحج نیز محسوب می‌شود. او به تازگی از سمت خود به عنوان مدیر مارکتینگ پارک تحقیقات و فناوری شارجه استعفا داده تا به صورت تمام‌وقت به هنر بپردازد و برای گذراندن دوره کارشناسی ارشد هنرهای زیبا (MFA) راهی دانشکده هنر پاریس شود. او می‌گوید تشنه چالش است و می‌خواهد ببیند هنر او در خارج از مرزهای امن منطقه، در محیط‌های سخت‌گیرتر بین‌المللی چطور قضاوت خواهد شد.

  نمایشگاه انفرادی «درون‌فهمی» تا ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ (۶ اوت ۲۰۲۶) در گالری Iris Projects ابوظبی میزبان علاقه‌مندان به هنر مدرن و مفهومی است.