اتحادیه اروپا خواستار قطع بودجه بینال ونیز به دلیل حضور پاویون روسیه شد
22 تیر · · خواندن 5 دقیقه سیاستهای جهانی که به یکی از مهمترین نمایشگاه های بینالمللی هنر سرایت کرده و فشار جدیدی بر ساختار غرفههای ملی در کنار یک نمایشگاه اختصاصی وارد کرده سوالات قدیمی را مطرح کرده: آیا بازنمایی ملتها در یک سیستم جهانیشده که هنرمندان اغلب در سطح بینالمللی فعالیت میکنند، منسوخ شده است و آیا این امر به دولتها بستری نامناسب برای تبلیغات میدهد؟
جنجالی تازه در دنیای هنر؛ اختلاف سیاسی، بودجه یکی از مهمترین رویدادهای هنری جهان را تهدید میکند
دوسالانه ونیز (Venice Biennale)، یکی از معتبرترین رویدادهای هنر معاصر جهان، بار دیگر در مرکز یک مناقشه سیاسی قرار گرفته است. این بار، موضوع به حضور دوباره پاویون روسیه در دوره شصتویکم این رویداد بازمیگردد؛ تصمیمی که با واکنش تند کمیسیون اروپا همراه شده و حتی ادامه حمایت مالی از این رویداد را زیر سؤال برده است.
دلیل اعتراض کمیسیون اروپا چیست؟
کمیسیون اروپا اعلام کرده است که حضور رسمی پاویون روسیه در بینال دوسالانه ونیز با ارزشها و سیاستهای اتحادیه اروپا، به ویژه در شرایط ادامه جنگ روسیه و اوکراین، همخوانی ندارد.
این مطلب را بخوانید: بحران از بینال سیدنی تا ونیز؛ جنجال قرارداد، سیاست و ریزش اسپانسرها |
در نامهای که برای مسئولان دوسالانه ارسال شده، کمیسیون هشدار داده است که در صورت ادامه این روند، ممکن است کمک مالی حدود ۲ میلیون یورو که برای سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ در نظر گرفته شده بود، به حالت تعلیق درآمده یا به طور کامل لغو شود. برگزارکنندگان نیز برای ارائه توضیحات، مهلتی مشخص دریافت کردهاند.
پاویون روسیه؛ بازگشتی که بحثبرانگیز شد
پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، روسیه در دو دوره متوالی بینال دوسالانه ونیز حضور نداشت. اما بازگشت این کشور در دوره ۲۰۲۶، واکنشهای گستردهای را از سوی نهادهای اروپایی، برخی دولتها، هنرمندان و فعالان فرهنگی برانگیخت.
منتقدان معتقدند که حضور پاویون رسمی روسیه میتواند به نوعی مشروعیتبخشی فرهنگی به دولت این کشور تلقی شود، در حالی که برگزارکنندگان دوسالانه بر استقلال هنری این رویداد و امکان حضور کشورهایی که روابط دیپلماتیک با ایتالیا دارند تأکید کردهاند.
در حاشیه این مراسم، کسنیا مالیخ، یکی از متصدیان نمایشگاه، به شدت با تصمیم دوسالانه مبنی بر اجازه دادن به روسیه برای افتتاح غرفه خود مخالفت کرد و آن را «تلاشی نادرست برای بیطرف ماندن» خواند.
مالیخ گفت:
«در این دوران نمیتوان بیطرف ماند. وقتی مردم هر روز به خاطر روسها میمیرند، نمیتوان بیطرف بود. میگویند هنر فراتر از سیاست است، اما از هنر به عنوان سلاحی در جنگ ترکیبی در اروپا استفاده میکنند.»
مالیخ همچنین افزود که به جای صحبت در مورد هنر روسیه، تمرکز بر بیان مشارکت آنها است. او گفت: «من کاملاً مطمئنم که این هدف آنها بوده است.»
غرفه روسیه فقط در طول پیشنمایشهایی که تا جمعه ادامه دارد، برای بازدیدکنندگان باز خواهد بود و پس از افتتاح دوسالانه برای ۶ و نیم ماه اجرای خود در روز شنبه، برای عموم باز نخواهد بود. این غرفه برای این هفته مجموعهای از اجراکنندگان را ترتیب داده است و یک بار روباز در طبقه بالا، نزدیک یک درخت گلدار، دارد. بسیاری از متصدیان نمایشگاه حاضر به مصاحبه با خبرنگاران نبودند.
افتتاحیه روسیه دوسالانه ونیز را در طول سه سال، دو میلیون یورو (۲.۳ میلیون دلار) از بودجه اتحادیه اروپا هزینه کرد. دوسالانه از این تصمیم دفاع کرده و گفته است که هر کشوری که با ایتالیا روابط دارد، میتواند غرفهای در این رویداد افتتاح کند، موضعی که آن را در تضاد با دولت رم قرار داده است.
با این حال، کاتالوگ رسمی یک مدخل برای صرفهجویی در جای متن روسی داشت و اشاره میکرد که مشارکت روسیه در زمان انتشار «در دست بررسی» بوده است.
نه هیئت منصفه ای، نه شیرهای طلایی ای!
بدون هیئت داورانی متشکل از افراد همتراز، هیچ جایزه شیر طلایی برای بهترین غرفه ملی یا بهترین شرکتکننده در نمایشگاه اصلی برگزار نخواهد شد؛ جایزهای بسیار معتبر که برخی آن را به المپیک هنر تشبیه می کنند.
در عوض، بازدیدکنندگان از هر دو سایت جیاردینی و آرسنال، دو برنده برای بهترین شرکتکننده ملی و بهترین شرکتکننده در بخش اصلی نمایشگاه را انتخاب میکنند که در ۲۲ نوامبر، روز اختتامیه دوسالانه، به آنها جوایزی اهدا خواهد شد.
مالیخ، هنرمند اوکراینی گفت که کمبود جوایز اهدایی حرفهای به دوسالانه آسیب زده است.
مالیخ افزود: «این لحظه مهمی است. اگر جایزه توسط عموم اهدا شود، انگار دوسالانه به یوروویژن آمده است! بعد از آن دیگر یک نهاد حرفهای نیست.»
آیا بودجه دوسالانه ونیز واقعاً قطع میشود؟
کمیسیون اروپا اعلام کرده در صورتی که برگزارکنندگان نتوانند دلایل قانعکنندهای ارائه دهند، روند تعلیق یا لغو این کمک مالی ادامه خواهد یافت.
این بودجه بخشی از برنامههای فرهنگی اتحادیه اروپا برای حمایت از پروژههای بینالمللی هنر و فرهنگ است و حذف آن میتواند بر برخی فعالیتها و برنامههای آینده دوسالانه تأثیر بگذارد.
هنر یا سیاست؟ پرسشی که دوباره مطرح شده است
ماجرای پاویون روسیه بار دیگر این پرسش قدیمی را زنده کرده است که آیا هنر باید از سیاست جدا باشد یا خیر.
برخی از هنرمندان و منتقدان معتقدند که رویدادهای هنری باید فضایی مستقل برای گفتوگو و تبادل فرهنگی باقی بمانند. در مقابل، گروهی دیگر باور دارند که در شرایط بحرانهای بینالمللی، نهادهای فرهنگی نیز مسئولیت اجتماعی دارند و نمیتوانند نسبت به رخدادهای سیاسی و انسانی بیتفاوت باشند.
تأثیر این تصمیم بر آینده بینال ونیز
بینال دوسالانه ونیز که از آن به عنوان یکی از مهمترین رویدادهای هنر معاصر جهان یاد میشود، امسال با حاشیههای متعددی روبهرو بوده است؛ از اعتراضها و استعفای هیئت داوران گرفته تا اختلاف نظر درباره حضور برخی پاویونهای ملی.
اکنون اختلاف میان کمیسیون اروپا و برگزارکنندگان، فصل تازهای از این حاشیهها را رقم زده است و باید دید در هفتههای آینده، مسئولان دوسالانه چه پاسخی به درخواست اتحادیه اروپا خواهند داد و آیا این رویداد میتواند حمایت مالی خود را حفظ کند یا خیر.